U bent hier

Inleiding

Concentratie is een begrip dat vele ladingen dekt en dat vanuit verschillende invalshoeken benaderd kan worden. Van bij de publicatie van het eerste rapport in 2008 werd ervoor geopteerd om deze thematiek vooral vanuit economische invalshoek te bestuderen. Er wordt dus vooral nagegaan hoe de verhoudingen liggen tussen de verschillende spelers op de markt en geduid wat de gevolgen daarvoor zijn voor de consument; eerder dan bijvoorbeeld over te gaan tot inhoudsanalyses.

Teneinde een en ander systematisch te kunnen duiden wordt in dit rapport in sterke mate gebruik gemaakt van toegevoegde waardeketens, een concept dat door Michael Porter (1985) werd voorgesteld.[1]

Dit concept houdt in dat in de keten van grondstoffenleverancier over producent naar consument voor een bepaald product of dienst iedere schakel geïdentificeerd wordt waarin toegevoegde waarde gecreëerd wordt.

Deze keten kan meer of minder opgesplitst zijn. Binnen elke schakel van de keten kan tussen de aanwezige ondernemingen een andere marktvorm heersen (afhankelijk van aantal aanbieders en hun verhouding tot de vraag). Andersen (2002) leverde op die manier een toegevoegde waardeketen voor de audiovisuele industrie.

Figuur 1 : Toegevoegde waardeketen van de audiovisuele industrie - tekstuele beschrijving figuur 1

Figuur 1 : Toegevoegde waardeketen van de audiovisuele industrie
Bron: Andersen, i.o. Europese Commissie (2002).

Binnen mediaconcentratie kunnen horizontale, verticale en crossmediale concentratie worden onderscheiden. 

Figuur 2 : Illustratie verschillende vormen mediaconcentratie - tekstuele beschrijving figuur 2

Figuur 2 : Illustratie verschillende vormen mediaconcentratie

Bron: eigen interpretatie VRM

  • Horizontale concentratie duidt erop dat het aantal spelers binnen 1 schakel beperkt is.
  • Verticale concentratie geeft aan dat een aantal verschillende opeenvolgende schakels in handen zijn van eenzelfde speler.
  • Van crossmediale concentratie wordt gesproken wanneer er bindingen zijn tussen de aanbieders van de verschillende ketens.

In een eerste hoofdstuk van dit rapport wordt de Vlaamse mediasector afgebakend. De waardeketens van radio, televisie, internet en geschreven pers worden uitgetekend en er wordt nagegaan welke spelers aanwezig zijn in alle schakels van de keten. Dit geeft reeds een eerste indicatie van de horizontale concentratie. Door crossmedialiteit en convergentie kunnen de grenzen tussen de verschillende mediavormen niet altijd duidelijk afgebakend worden. Op het einde van het eerste hoofdstuk wordt aandacht geschonken aan dit fenomeen.

Dat de Vlaamse mediasector geen statisch gegeven is, wordt geïllustreerd in hoofdstuk 2. In dit hoofdstuk wordt nagegaan hoe de in hoofdstuk 1 beschreven spelers zich tot elkaar verhouden en kunnen gerekend worden tot een bepaalde mediagroep. Ten opzichte van 2011 vonden hier belangrijke verschuivingen plaats.

In een derde hoofdstuk wordt meer cijfermateriaal gegeven en worden de verschillende vormen van mediaconcentratie aan de hand van een aantal indicatoren gekwantificeerd.

Actuele feiten en toelichting bij deelaspecten van bepaalde mediasegmenten worden vermeld onder de vorm van infofragmenten. Zo wordt het mogelijk om aandacht te schenken aan specifieke gebeurtenissen die zich voordeden sinds de publicatie van het vorige rapport, zonder de algemene structuur van het rapport uit balans te trekken.

Om de lay-out overzichtelijker te maken, werd er geopteerd om de meeste KBO-nummers van de ondernemingen achteraan in een bijlage te bundelen en niet langer in de tekst en tabellen te verwerken.

Het rapport sluit af met een algemeen besluit en beleidsaanbevelingen in hoofdstuk 4.
 


[1]Porter M. Competitive Advantage: Creating and Sustaining superior Performance