U bent hier

1.5.2 Convergentietendensen

De afbakening tussen de verschillende traditionele mediaplatformen (radio, televisie, geschreven pers en internet) is hoe langer hoe minder scherp afgelijnd. Klassieke media gaan hoe langer hoe meer in elkaar schuiven waardoor nieuwe, geavanceerde vormen ontstaan.

Convergentie kan zich onder verschillende vormen manifesteren. Een aantal convergentietendensen worden hieronder beschreven en met een voorbeeld uit de praktijk verduidelijkt.

Om radio te luisteren heeft de consument steeds minder nood aan een klassiek radiotoestel. Luisteraars kunnen ook gebruik maken van televisietoestellen, smartphones, tablets, … om radio te beluisteren. Particuliere radio-omroeporganisaties die hun omroepprogramma’s uitsluitend via een kabel-, ethernetwerk of via het internet doorgeven, worden in het mediadecreet “andere radio-omroeporganisaties” genoemd.

Bij convergentie van televisie wordt vooral in de richting van telecom en dus vooral aan geconnecteerde televisie gedacht. Geconnecteerde televisie gaat over een kruisbestuiving tussen internet en televisieomroepdiensten. Het is een verzamelnaam van toepassingen die traditionele, lineaire omroepdiensten en ander media- en randapparatuur combineren.

Door de opkomst van de settopboxen van de telecomoperatoren is het voor de consument mogelijk geworden om zijn favoriete programma’s na of voor de live-uitzending via “uitgesteld kijken” of preview te bekijken. De kijker kan eveneens ook kiezen waar of op welk toestel hij televisie kijkt: tablet, laptop, smartphone … Bij Telenet wordt dit Yelo genoemd, bij Belgacom TV Overal en bij Medialaan (omroeporganisatie) Stievie.

Via uitgesteld kijken kunnen consumenten echter gemakkelijk advertenties overslaan waardoor het effectieve bereik van spots lager ligt en adverteerders niet het gewenste publiek via televisie bereiken. Naar aanleiding van discussies tussen de telecomoperatoren en omroepen die hun business model veranderd zien, werd een decreet dat handelt over signaalintegriteit uitgevaardigd.

In februari 2013 werd de mobiele applicatie ‘Stievie’ gelanceerd. Met Stievie kan de consument 6 dagen nadat programma’s werden uitgezonden deze nog kan bekijken zonder dat hij ze opgenomen heeft. De applicatie blijft wel beperkt tot 10 zenders waaruit hij kan kiezen.
Belgacom heeft een gelijkaardige applicatie met TV Replay en TV Replay+ waarmee de kijker tot 36 uur terug kan gaan voor 14 zenders. Bij TV Replay+ kan eveneens binnen het programma vooruit gespoeld worden.  

Daarnaast kan de consument films en series opvragen wanneer hij wil. Deze on-demand-diensten zorgen voor een uitgebreider aanbod en kunnen bekeken worden op verschillende toestellen.
Sinds september 2014 hebben Belgacom en Telenet er een concurrent bij. Door de introductie van het Amerikaanse Netflix komt er een streamingdienst bij die inspeelt op bingeviewing. Een fenomeen waarbij de kijker verschillende afleveringen na elkaar bekijkt en niet langer een dag of een week wacht op de volgende aflevering.
Netflix kan ondertussen ook rekenen op een samenwerking met VRT die content zal leveren. Hierdoor krijgt het een voet op Vlaamse bodem doordat het lokale content zal kunnen aanbieden. Dit is een belangrijk element om de Vlaamse kijker te kunnen aanmoedigen om het aanbod aan te kopen.
Ook in de Google Play Store kan de liefhebber van films sinds juni 2014 een gevarieerd aanbod kopen of huren. De consument kan de films bekijken via smartphone, tablet, computer en televisie.

Door de aard van het medium (papier) kan geschreven pers moeilijk convergeren met elektronische mediaplatformen. Er zijn wel crossmediale initiatieven die vertrokken vanuit printmedia die op hun beurt tot convergentie leiden.

De Standaard lanceerde in april 2013 voor de eerste keer een digitale avondeditie van zijn krant, nl. dS Avond. De avondkrant geeft op een lichtvoetige manier een uitgebreider zicht op het nieuws van de dag. Het is enkel digitaal beschikbaar. Het is de eerste krant die deze strategie uitwerkt.

Door de hoge digitaliseringsgraad worden geschreven pers en videobeelden steeds vaker aangeboden via internet. De Persgroep en Roularta willen hierop inspelen door dit aanbod zelf uit te zenden.

In tegenstelling tot geconnecteerde televisie waar internet met televisie wordt gelinkt, bestaat er ook web-tv. Hierbij wordt originele televisiecontent (kanalen/programma’s) via het internet verspreid.
Web-tv werd, onder punt 1.2.2.4 Niet-lineaire televisiediensten, omschreven als televisieomroepdiensten die via het internet rechtstreeks, zonder specifieke prioriteit, worden aangeboden aan de eindgebruiker.
In praktijk betekent het bijvoorbeeld dat de kijker websites en applicaties op het televisietoestel kan bekijken. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om interactief deel te nemen aan conversaties over tv-programma’s door het sturen van tweets.

Zo is YouTube een website waar iedereen (al dan niet zelfgemaakte) video’s kan delen met familie, vrienden en de rest van de wereld. Tot voor kort werd dit platform niet gebruikt door Vlaamse televisieomroepen.
Zij plaatsten hun online content eerder op hun eigen websites of krantenwebsites.
Sinds mei 2013 kwam hier verandering in doordat Medialaan besliste om als eerste Vlaamse televisieomroeporganisatie een deel van zijn zenders (VTM, 2BE en Jim) via de videowebsite uit te zenden. Het staat zelf in voor de commercialisering van het kanaal.

Dit komt ten goede van adverteerders die op zoek zijn naar specifieke doelgroepen om hun product te promoten. Maar dit heeft ook tot gevolg dat consumenten eventueel televisie kunnen kijken via het internet waardoor zij niet langer een televisieabonnement bij een operator nodig hebben.

Daarnaast ontstaat via het internet ook een grotere concurrentiekracht van media zoals Netflix. Deze kwam eind 2014 naar België en biedt video-on-demand aan. Het aanbod bestaat uit films en series.

Het gebruik van QR-codes kan gezien worden als een vorm van convergentie / crossmedialiteit.
QR-codes zijn de vierkante blokken bestaande uit zwart-witte vakjes die samen een code vormen. Wanneer de consument met zijn smartphone of tablet hiervan een foto maakt, komt hij automatisch terecht op de website die gelinkt is met deze code. Het biedt als voordeel dat de consument, wanneer hij iets interessant tegenkomt, meteen de gewenste achtergrondinformatie kan opzoeken op de relevante website.

Daarnaast zoeken bedrijven steeds meer naar strategische partnerships om een volledige end-to-endoplossing te kunnen bieden aan de consumenten- of zakelijke markt.
Zo zijn Samsung en Belgacom een overeenkomst aangegaan waarbij Samsung Electronics instaat voor de ontwikkeling van verschillende apparaten zodat Belgacom een combinatie van diensten en producten in een end-to-endoplossing kan aanbieden aan het bedrijfsleven.

Belgacom heeft ook de rechten verworven voor het digitale tv-platform van Nokia Siemens Networks (NSN) zodat deze niet telkens bij kleine wijzigingen aan het platform een beroep moet doen op NSN en zo sneller kan inspelen op de wensen van de consument.

Microsoft kondigde de overname van het Finse concern Nokia aan in september 2013. Hierdoor staat het zelf in voor de ontwikkeling van smartphones en hoopt het zo aansluiting te vinden met de concurrenten Apple en Samsung.

Om de crossmediale tendens te illustreren wordt in tabel 41: Overzicht multimediale merken in Vlaanderen een overzicht gegeven van een aantal Vlaamse multimediale merken en de vormen waarin zij geconsumeerd kunnen worden, gegroepeerd volgens eerste verschijningsvorm (geschreven pers/radio/televisie).


Tabel 41: Overzicht multimediale merken in Vlaanderen

Medium Radio TV Geschreven Pers Website Mobiele applicatie Andere
GP - Dagbladen  -  - De Gazet van Antwerpen gva.be igva - Gazet van Antwerpen  -
GP - Dagbladen  -  - De Morgen demorgen.be demorgen.be Mobile  -
GP - Dagbladen  -  - De Standaard standaard.be m.standaard.be, destandaard HD, dS Avond dS abo (SMS alert)
GP - Dagbladen  -  - De Tijd tijd.be De Tijd, De Tijd voor iPad  -
GP - Dagbladen  -  - Het Belang van Limburg hbvl.be iHBVL - Het belang van Limburg HBVL Mobile
GP - Dagbladen  -  - Het Laatste Nieuws hln.be hln.be mobile, het Laatse Nieuws HD  -
GP - Dagbladen  -  - Het Nieuwsblad nieuwsblad.be  nieuwsblad.be Mobile Nieuwsbladshop
GP - Periodieke bladen  -  - #Vacature Krant vacature.be vacature  -
GP - Periodieke bladen  -  - Culinaire Ambiance ambiance.be Culinaire Ambiance  -
GP - Periodieke bladen  -  - Dag Allemaal dagallemaal.be  -  -
GP - Periodieke bladen  -  - Datanews datanews.knack.be Data News HD (nl)  -
GP - Periodieke bladen  -  - EOS Magazine eoswetenschap.eu EOS weekblad over wetenschap  -
GP - Periodieke bladen  -  - Feeling, Feeling Wonen feeling.be Feeling (in Magstore), Feel.it (tablet) Feeling Shopping Pleasure Gent (app)
GP - Periodieke bladen  -  - Flair flair.be Flair (in Magstore)  Kledinglijn
GP - Periodieke bladen  Humo  - Humo humo.be m.humo.be  -
GP - Periodieke bladen  -  - Artsenkrant  - Artsenkrant  -
GP - Periodieke bladen  -  - Joepie joepie.be  - Joepie shoot the game (app)
GP - Periodieke bladen  -  - Knack knack.be knack.be  m.knack.be
GP - Periodieke bladen  -  - Koopjeskrant koopjeskrant.be  -  -
GP - Periodieke bladen  - Libelle Libelle libelle.be Libelle (in Magstore)  -
GP - Periodieke bladen  -  - Libelle Lekker libelle-lekker.be  Libelle Lekker (in Magstore)  -
GP - Periodieke bladen  -  - Metro metrotime.be    -
GP - Periodieke bladen  -  - P-magazine p-magazine.be PMagazine  -
GP - Periodieke bladen  -  - Sport Voetbalmagazine sportmagazine.knack.be sport/voetbalmagazine  -
GP - Periodieke bladen Story FM  - Story storymagazine.be Story Magazine (in Magstore) Storywood (een programma op VIJF) en muziekuitgever
GP - Periodieke bladen  -  - TeVe-Blad teveblad.be Teve-Blad (in Magstore)  -
GP - Periodieke bladen  -  - Trends trends.be trends.be Trends Top
Radio Joe fm  -  - joe.be  -  -
Radio MNM  -  - mnm.be MNM Go For Zero  -
Radio Nostalgie  -  - nostalgie.eu nostalgie.be  -
Radio Q-Music  Q-Music  - q-music.be q-music.be  -
Radio Radio 1  -  - radio1.be VRT-radiozone  -
Radio Radio 2  -  - radio2.be VRT-radiozone  -
Radio Studio Brussel  -  - stubru.be Studio Brussel  -
Televisie  - Canvas  - canvas.be  - Back in the USSR + andere programma's (app)
Televisie  - Een  - één.be Teletekst  -
Televisie  - JIM  - jim.be  - JIM Mobile
Televisie  - Ketnet  - ketnet.be KetnetVideo  -
Televisie  - Sporza  - sporza.be Sporza  -
Televisie  - VIER  - vier.be  meer.be de Kruitfabriek + andere programma's (app)
Televisie  - VIJF  - vijf.be  meer.be   -
Televisie  - Vitaya Vitaya vitaya.be Vitaya maandblad (in Magstore)  -
Televisie  - VTM  - vtm.be VTM andere programma's (app)
Televisie  - VTMKzoom  - vtmkzoom.be Vtmkzoom   -