U bent hier

3.1.3.3 Concentratie op basis van verspreiding

3.1.3.3.1 Dagbladen

Voor de sector van de geschreven pers bestaat de mogelijkheid om de oplage- en verspreidingscijfers van de verschillende bladen met elkaar te vergelijken. Het CIM geeft cijfers weer voor zowel de gedrukte als de digitale versies van de dagbladen.[111]

Net zoals vorig jaar daalde de verkoop van de gedrukte dagbladen over de hele lijn met uitzondering van Het Laatste Nieuws welke een kleine toename van 0,26% kende. Op basis van betaalde verspreiding van print was de procentuele daling het grootst bij De Tijd met 3,97%, daarna volgden Het Belang van Limburg (3,12%) en Gazet van Antwerpen (3,26%). Met 0,38% was ze het kleinst bij De Standaard.
Tijdens de laatste 10 jaar is er een sterk negatieve tendens bij de oplagen. De oplagen (inclusief Metro NL) daalden met bijna 13%.

De groei in het aantal digitale lezers was voor elk dagblad positief. De sterkste stijger was Gazet van Antwerpen met 193%. Daarna volgde Het Belang van Limburg met 167%. De Standaard en De Tijd kenden een zeer beperkte toename, respectievelijk met 6% en 16%.

Wanneer de totale verspreiding (digitaal + print) wordt bekeken, blijkt dat de afname in het aantal lezers beperkt blijft tot 0,83% (voor print: -1,72%) doordat de digitale verkoop met 34% steeg. Bij vier dagbladen was er een groei maar bleef deze onder één procent steken, het verlies liep maximaal op tot -2,58% (Het Nieuwsblad).

In figuur 62: Totale betaalde verkoop per titel (print en digitaal): situatie in 2011, 2012 en 2013 wordt de verdeling van marktaandelen van de verschillende dagbladen voorgesteld op basis van echtverklaarde betaalde verspreiding voor 2011 en 2012 en op basis van de cijfers op erewoord voor 2013. Daaruit blijkt dat er zich zo goed als geen wijzigingen hebben voorgedaan in de onderlinge verhouding. Het Laatste Nieuws/De Nieuwe Gazet en Het Nieuwsblad/De Gentenaar hebben opnieuw de sterkste posities.

Figuur 62: Totale betaalde verkoop per titel (print en digitaal): situatie in 2011, 2012 en 2013[112] - tekstuele beschrijving figuur 62

 

Figuur 63: Evolutie print en digitaal betaalde verkoop per titel tussen 2009 en 2013 geeft de evoluties voor print, digitaal betaalde verkoop en de som van beide. Door de geringe invloed van digitaal betaalde verkoop is er weinig verschil tussen print en print+digitaal.

Figuur 63: Evolutie print en digitaal betaalde verkoop per titel tussen 2009 en 2013 - tekstuele beschrijving figuur 63

Uit figuur 64: Evolutie digitale betaalde oplage tussen 2009 en 2013 blijkt dat de digitale krantenverkoop in de lift zit. De Tijd en De Standaard hebben duidelijk het grootste marktaandeel in betaalde digitale verspreiding. De Standaard kende echter afgelopen jaar wel de kleinste groei zowel in absolute als in relatieve cijfers. Het Belang van Limburg en Gazet van Antwerpen kende omgekeerd de sterkste groei.

Figuur 64: Evolutie digitale betaalde oplage tussen 2009 en 2013 - tekstuele beschrijving figuur 64

Figuur 65: Evolutie van de totale betaalde verkoop per titel (aantal voor digitaal en print) presenteert een evolutie van de totale betaalde verkoop gedurende de afgelopen 10 jaar. Ten opzichte van 2004 nam de betaalde verkoop met meer dan 5% af in 2013. In 2009 lagen de verkoopcijfers bijna even laag, maar namen ze nadien terug wat toe tot in 2011. De laatste 13 jaar is er een gestage daling te zien met als 2013 het laagste niveau.

In absolute cijfers voor 2013 bleef Het Laatste Nieuws ongeveer gelijk (stijging met 1561 exemplaren). De Standaard kent in tegenstelling tot de algehele evolutie een lichte groei. Na een lange periode van verlies in verkoop, boekt ook De Tijd voor het vierde jaar op rij vooruitgang. De Gazet van Antwerpen en Het Belang van Limburg kenden daarentegen opnieuw een afname in hun betaalde verkoop. Na drie mindere jaren kent De Morgen opnieuw een toename met 482 exemplaren.

Figuur 65: Evolutie van de totale betaalde verkoop per titel (aantal voor digitaal en print)[113] - tekstuele beschrijving figuur 65

Om het gratis dagblad Metro te kunnen vergelijken met de betalende dagbladen werd in tabel 78: Evolutie van de marktaandelen van Vlaamse dagbladen volgens oplage een overzicht gemaakt van de oplages van de dagbladen. Voor de eerste keer in zes jaar daalt het aandeel van Metro NL met 1 procentpunt naar 10%.

In deze tabel werden de verschillende dagbladen eveneens per mediagroep gesorteerd. Tot 2012 waren er drie mediagroepen, nl. Corelio nv, Concentra nv en De Persgroep nv, waarbij Metro NL tot Concentra nv behoorde. Door de fusie van Concentra nv en Corelio nv tot Mediahuis nv blijven er weliswaar drie groepen bestaan, nl. Mediahuis nv, De Persgroep nv en Concentra nv, doordat Metro NL niet mee is overgenomen in Mediahuis nv en dus bij Concentra nv in de portofolio blijft.

Omdat dit het eerste jaar is dat Mediahuis nv als aparte onderneming wordt bekeken is er geen lange evolutie meer waar te nemen. Het marktaandeel van Mediahuis nv is 52% waardoor het de grootste mediagroep wordt op de markt van de Vlaamse dagbladen. Het aandeel van De Persgroep nv is reeds voor het achtste jaar onveranderd gebleven en dat van Concentra nv (Metro NL) is 10%.

Tabel 78: Evolutie van de marktaandelen van Vlaamse dagbladen volgens oplage

Vlaams dagblad

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

De Standaard

7%

8%

8%

8%

8%

8%

9%

9%

9%

9%

Het Nieuwsblad+De Gentenaar

21%

21%

19%

19%

25%

24%

24%

25%

25%

25%

Het Volk

8%

7%

7%

6%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

Som Corelio nv (VUM) (voor opstart Mediahuis nv)

36%

36%

34%

34%

33%

32%

33%

33%

34%

 -

Gazet Van Antwerpen

11%

10%

11%

10%

10%

10%

10%

10%

9%

9%

Belang Van Limburg

9%

9%

9%

9%

9%

9%

9%

9%

9%

9%

Metro NL

8%

9%

10%

10%

11%

11%

11%

11%

11%

 -

Som Concentra nv  (voor opstart Mediahuis nv)

28%

28%

29%

30%

30%

30%

30%

30%

29%

 -

Mediahuis nv

 -

 -

 -

 -

 -

 -

 -

 -

 -

52%

Metro VL

 -

 -

 -

 -

 -

 -

 -

 -

 -

10%

Som Concentra nv (na opstart Mediahuis nv)

 -

 -

 -

 -

 -

 -

 -

 -

 -

10%

Het Laatste Nieuws + Nieuwe Gazet

27%

27%

28%

27%

28%

28%

28%

28%

28%

28%

De Morgen

5%

5%

5%

6%

6%

6%

6%

6%

6%

6%

De Tijd

4%

4%

4%

4%

4%

4%

3%

3%

3%

3%

Som De Persgroep nv

36%

36%

37%

37%

37%

37%

37%

37%

37%

37%


Figuur 66: Aandeel per mediagroep in de oplagen van de dagbladen - tekstuele beschrijving figuur 66

Bron: Op basis van CIM-cijfers

De evolutie in de sector van Vlaamse dagbladen kan ook gevolgd worden aan de hand van concentratiemaatstaven C4 en HHI. In de tabels 79a-d: Concentratiemaatstaven Vlaamse dagbladen worden de concentratiemaatstaven berekend voor de betaalde verspreiding (exclusief Metro) en de oplage (inclusief Metro) en dit zowel voor de titels als voor de mediagroepen.

Op basis van de titels zijn er geen opvallende bewegingen waar te nemen voor betaalde verspreiding en oplage. De C4 en HHI voor de dagbladtitels verhogen in 2008 als gevolg van het verdwijnen van Het Volk.
Nadien neemt de concentratie zeer licht toe. Het aandeel van de vier grootste Vlaamse kranten op basis van betaalde verspreiding schommelt jaarlijks licht, maar blijft sinds 2008 rond de 80%. Wordt er rekening gehouden met Metro dan zakt het totale marktaandeel van de 4 grootste (in termen van oplage) tot bijna 73% van de markt.

Aangaande de invloed van de mediagroepen is er een ander beeld. Tot 2012 vertegenwoordigen de drie mediagroepen, nl. Concentra nv, Corelio en De Persgroep nv, de volledige Vlaamse markt van dagbladen waardoor C3 dan ook 100% bedraagt. De HHI neemt jaarlijks toe voor de betaalde verspreiding; voor de oplagen steeg het terug tot het niveau van 2010.
In 2013 werden Concentra nv en Corelio nv gefuseerd tot Mediahuis nv. Hierdoor ontstaan er drie andere mediagroepen, nl. De Persgroep nv, Mediahuis nv en Concentra nv (Metro NL). De C2 (betaalde verspreiding) en de C3 (oplage) zijn nog steeds 100%. De HHI stijgt sterk met 0,1562 voor de betaalde verspreiding en met 0,0882 voor oplage doordat het hoge marktaandeel van Mediahuis nv sterk doorweegt in de berekeningen.

Tabel 79a: Concentratiemaatstaven Vlaamse dagbladen - Betaalde verspreiding - op basis van titels

Maatstaf 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
C4 (%) 73,98% 73,58% 80,31% 80,26% 80,26% 79,88% 80,03% 79,93%
HHI 0,1817 0,18 0,2106 0,2108 0,212 0,2117 0,2121 0,2117

Tabel 79b: Concentratiemaatstaven Vlaamse dagbladen - Betaalde verspreiding - volgens groep

Maatstaf 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
C2 (%) 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100%
HHI 0,3527 0,3528 0,3542 0,3545 0,3553 0,3566 0,359 0,5151

Tabel 79c: Concentratiemaatstaven Vlaamse dagbladen - Oplage - op basis van titels

Maatstaf 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
C4 (%) 67,34% 67,12% 73,06% 72,95% 73,04% 73,05% 73,22% 72,93%
HHI 0,1578 0,1562 0,1789 0,178 0,1793 0,1796 0,1816 0,1828

Tabel 79d: Concentratiemaatstaven Vlaamse dagbladen - Oplage - volgens groep

Maatstaf 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
C3 (%) 93% 94% 100% 100% 100% 100% 100% 100%
HHI 0,3364 0,3359 0,3365 0,3362 0,3361 0,3356 0,3361 0,4243
 3.1.3.3.2 Periodieke bladen

Wanneer het aantal verspreide oplagen van week- en maandbladen (inclusief gratis magazines) van 2013 wordt vergeleken met deze van 2012, is er een terugval van ongeveer 700.000 exemplaren zichtbaar t.o.v. 2012, een daling van 5,44%. 

Tabel 80: Marktaandelen top 20 tijdschriften in termen van oplage in 2013 geeft de verhoudingen van de marktaandelen binnen de twintig populairste, betalende tijdschriften in Vlaanderen in 2013 weer. Voor de magazines waar geen aparte cijfers beschikbaar zijn voor Vlaanderen, werden de landelijke cijfers genomen.
Hieruit blijkt dat Dag Allemaal en Kerk en Leven nog steeds bovenaan de lijst staan. Toch verliest Dag Allemaal, net zoals vorig jaar, opnieuw zo’n 10% marktaandeel. Kerk en Leven behield het afgelopen jaar zijn marktaandeel. Libelle won ongeveer 0,40 procentpunten.
Humo deelde opnieuw in de klappen en verliest een marktaandeel van 0,92 procentpunten.
Ten opzichte van vorig jaar springt Teve-blad over Story in de tabel en ook Trends verwierf een groter marktaandeel waardoor het een aantal plaatsten stijgt. Joepie zakt 3 plaatsen in de tabel.
P-magazine valt dit jaar opnieuw net buiten de top 20 van tijdschriften. Het afgelopen jaar kende het een daling in oplage van ongeveer 16%.

Tabel 80: Marktaandelen top 20 tijdschriften in termen van oplage in 2013

Uitgever

Titel

Marktaandeel
2013

De Persgroep Publishing nv

Dag Allemaal - Expres

14,71%

Drukkerij en Uitgeverij Halewijn nv

Kerk en Leven

12,57%

Sanoma Media Belgium nv

Libelle

9,19%

De Vijver Media nv

Humo

5,95%

Sanoma Media Belgium nv

Teve-Blad

5,83%

Sanoma Media Belgium nv

Story

5,63%

Roularta Media Group nv

Nest fr + nl

5,42%

Imapress nv

Tv Gids Primo

4,78%

Senior Publications nv

Plus fr + nl

4,75%

Roularta Media Group nv

Knack Magazine

4,50%

Sanoma Media Belgium nv

Flair nl

3,92%

De Persgroep Publishing nv

Tv Familie + Blik

3,80%

De Persgroep Publishing nv

Goed Gevoel België

3,27%

Roularta Media Group nv

Krant van West - Vlaanderen

3,22%

Sanoma Media Belgium nv

Feeling

2,56%

Sanoma Media Belgium nv

Vitaya (Evita)

2,20%

Roularta Media Group nv

Sport/Foot Magazine + Sport/Voetbal Magazine

2,03%

Roularta Media Group nv

Trends + Trends/Tendances

1,95%

De Persgroep Publishing nv

Joepie

1,94%

Sanoma Media Belgium nv

Libelle Lekker

1,77%

In figuur 67: Marktaandelen uitgevers van top 20 tijdschriften in 2013 worden deze marktaandelen gegroepeerd volgens uitgever.
Het aantal uitgevers in de top 20 bleef het afgelopen jaar constant. Sanoma Media Belgium nv verwierf voor het tweede jaar op rij een groter marktaandeel. Ook Roularta Media Group nv, Imapress nv en Senior Publications nv kenden een groei. De Vijver Media nv met Humo (20% oplagedaling in 2013 en 15% in 2012) zag zijn marktaandeel opnieuw dalen.

Figuur 67: Marktaandelen uitgevers van top 20 tijdschriften in 2013 - tekstuele beschrijving figuur 67

Bron: eigen berekening op basis van CIM.

Wat tijdschriftentitels betreft, is er een lage mate van concentratie zoals blijkt uit de concentratiemaatstaven die weergegeven worden in de tabels 8a-b: Concentratiemaatstaven periodieke bladen volgens titels/volgens groep.

Wanneer de berekening wordt gemaakt voor de mediagroepen, dan constateert de VRM wel een sterke mate van concentratie. In 2010 was er een kleine concentratiedaling. Daarna nam de concentratie jaar na jaar opnieuw toe. Het laatste jaar bleef deze constant.
De vier grootste titels verloren in totaal een procentpunt. Het concentratieniveau ligt het laagst sinds 2007.
Algemeen blijft het concentratieniveau lager dan deze op de dagbladenmarkt.

Tabel 81a: Concentratiemaatstaven periodieke bladen - volgens titels

Maatstaf 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
C4 46,51% 46,77% 48,87% 49,97% 48,14% 43,46% 42,43%
HHI 0,08 0,08 0,09 0,08 0,09 0,07 0,07

Tabel 81b: Concentratiemaatstaven periodieke bladen - volgens groep

Maatstaf 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
C4 85,16% 86,10% 86,52% 76,84% 85,14% 84,57% 84,52%
HHI 0,23 0,23 0,23 0,18 0,2 0,21 0,21

 

 


[111] Op het moment van redactie van dit rapport waren de echtverklaarde cijfers voor de dagbladen nog niet beschikbaar voor alle kranten waardoor de cijfers op erewoord in de analyse werden opgenomen voor het jaar 2013. Deze cijfers wijken over het algemeen niet sterk af van de echtverklaarde cijfers, maar hierdoor kan het zijn dat de bespreking van de cijfergegevens niet volledig accuraat is.

[112] CIM, www.cim.be

Op het moment van redactie van dit rapport waren de echtverklaarde cijfers voor de dagbladen nog niet beschikbaar voor alle kranten waardoor de cijfers op erewoord in de grafiek werden opgenomen voor 2013. Deze cijfers wijken over het algemeen niet sterk af van de echtverklaarde cijfers, maar hierdoor kan het zijn de bespreking van de cijfergegevens niet volledig accuraat is.

[113] Op basis van CIM-cijfers; echtverklaring van de pers, behalve voor de cijfers van 2013 die op erewoord verklaard zijn.
Noot: Afzonderlijke CIM-cijfers voor Het Laatste Nieuws/De Nieuwe Gazet en Het Nieuwsblad/De Gentenaar worden niet publiek gemaakt door CIM. De cijfers van Het Volk in 2008 hebben betrekking op de periode vóór de stopzetting, de cijfers van Het Nieuwsblad in 2008 hebben betrekking op de periode na de stopzetting van Het Volk.